И духдер жогьили, хьэйронлуьи ве назуьшмендлуьи, чуь, виниреи уре, гьич вэхд фикир сохде не оморе, чуьки у деде се гlэилгьои. У кем гоф сохде, оммо э и товун гуьре гьеммише очугъэтегьер нушу доре фикир хуьшдере. Кифлети верзуьшигьо эри эну лап вожиблуьи – у гьечуь хуте бири. У Вомухунде омори гьечуь, чуьтам кифлетгьо зигьисди эз эрхэгьо э эрхэ.
— Иму гьемме эз гъумолет гlэильети. Ихдилот сохит, эже ишму хьэсуьл оморейт, эже тербие вегуьрдейт?
— Ме хьэсуьл оморем э Ессентуки. Варасунде бегьем сохдем школе №30 э Пятигорск, песде Пятигорски лингвистически университет (ПГЛУ).
— Э Пятигорск гьисди лап хубе жэгlмиет дин-догlоти, эже кура биребу жугьургьо догъи эз жире-бе-жирее районгьо Кавказ. Эзжеи деде-бебе ишму ве эн угьо келетегьо?
— Гъумолет деде-бебей ме ве келе келедеде келебебе гьисдуьт эз Буйнакск, Дербенд, Махачкала, Грозный Пятигорск. Унегуьре нушудорегоргьо келетеи эрхэ кифлет иму оморет э Пятигорск эз гьемме Кавказ. Ме лап текебури сохденуьм келетегьоревоз ве деде-бебе хуьшдеревоз. Деде-бебей ме, Мелих ве Ольга-Орэль Шалмуевы, корсохгьо жэгlмиет дин-догlоти. Деде рэхьбери сохде э микве, э иврити и сенигlэткор нум гирде «баланит».
— Гоф сохденит ми э кифлет ишму э жугьури? Зугьун иму кем-кем нисд бире – чуь гереки сохде эри уре тозеден хьэсуьл овурде?
— Ме, гьелбетте, хьисоб сохденуьм, чуьки лап вожиблуьи дануьсде зугьун хуьшдере. Э кифлет деде-бебей ме ве э кифлет шуьвер гоф сохденуьт э жугьури, хуьшдени ме гоф не сохде, оммо екем варасиренуьм. Зугьун гьелбетте миё бу тозеден хьэсуьл овурде, чуьнки зугьун гьер хэлгъ – гье у гьисди культурни код. Иму э Пятигорск гировунденим фестивальгьо зугьун жугьури.
— Ме нушудорегор пятигорский зени жугьури десде «Мазаль» ве дануьсденуьм, чуьки ишму гьисдит еки эз желдлуьегьо зени клуб «Мазаль». Гуьнжолуьи клуб – зиёдгуьзелие фикир. Дануьсденуьм, чуьки ишму гировунденит омборе мероприятиегьо, ишмуре гьисди проектгьой хуьшде. Ки дери э хьисоб желдлуьигьо клуб? Ихдилот сохит э товун гье и фирегьлуь.
— Клуб имуре э гуьнжо овурди Светлана Танахумовна Джанбекова, бэгъдовой е ченд сал и кор гирошди чуь эстафета э Альбина Ильинична Мелихова. Гьеммейки иму э у кумеки сохденим. Имуре гьисди зиёдгуьзели бэхшвегиргьо. Иму веровунденим омборе кор: хунденим лекциегьо эри зенгьо, межлуьс жейле сохдеи халыгьо (афрашат-хала), э гуьнжо овурденим мигlидгьо ве эри гlэилгьо, ве эри келетегьо. И пушогьо гlуьзет сохдим Пурим, бири гировунде зиёдгуьзели шорлуье мигlидлуье шев.
— Чуьтам ишму фикир сохденит, чуь гузет сохде э жэгlмиет дин-догlот э биёвгьо вэхд? Чуь гереки сохде, эри чуьки вогосунде э у омборте жогьилгьоре?
— Гьелбетте, мере имиди, чуьки жэгlмиет дин-догlоти гуьлишонлуь мибу. Иму гировунденим жерге кор э жогьилгьоревоз, оммо эри песдеине гуьлишони ве веромореи, чуьтам гьеммише, гереклуьи овгъотгьо.
— Хэлгъ иму гирошди омборе синемишигьо. Э чуь ишму виниренит мэгlдон гъувот энуре?
— Э Туро ве э еклуьги. Энжэгъ боворини э Офирегор кумекии дори хэлгъ имуре гирошде эз гьемме хэтогьо.
— Комини жиге э зиндегуни ишму гирде дин-догlот? Чуьтам дин-догlот ве дин-гlэдотгьо кумеки доре э одомигьо эз гирошдеи зиндегуни гурундигьоре?
— Э зиндегуни одоми дин-догlот бежид веровундени рол бинебору. Эри дин-догlотлуье одоми – гье и гьисди кумекии, комини дорени фикирлуьи зиндегуни ве хос сохдение гъувот эри гирошде буланмишигьоре. Эри жэгlмет – гье и еки эз серворлуье мэгlдонгьо хьэёлуьи ве гьоимдошдегор культурие код. Дин-догlот мунди вожиблуье бедел синогъи одомигьо, чуьнки жугьоб доре э иму лугъондлуье гереклуьи боворсохи э тилисимгьо ве гешде гьуьндуьре фикир. Э зиндегуни ме дин-догlот гирдени лап вожиблуье мэгlэно.
— Чуь ишму сохденит э зиндегуни? Эже кор сохденит? Гьисди ми ишмуре хобби ве мерэгълуьигьо?
— Ме сохденуьм э хогьиши гуьро кошерни буьржуьнде хурек. Диеш ме кор сохденуьм э муйгьоревоз: муе чиренуьм укладке сохденуьм. Гьевел гье и бу мерэгълуьи ме, оммо песде веромори э чуьниге омборте. Ве гьемме гье и коргьоре ме сохденуьм э келе муьгьбетевоз ве хьэвесевоз.
— Ихдилот сохит э товун кифлет хуьшде: шуьвер, гlэилгьо, хуьсуьргьо – эзжеи гъумолет угьо?
— Ме 10 сал шуьверлуьни, нум шуьвер ме Данил, имуре се духдери: Сара, Наоми ве Хана. Кифлет шуьвер ме – хьэсуьломорегоргьой Губе, чуькле шегьер э дорум Азербайджан.
— Чуьни эри ишму мэгlэно бире гереклуь эри инсонгьо?
— Эз гьемме гьевел – гье и, белкине, берде рэхьми, дорундуьли ве муьгьбет э инсонгьо. Одомигьо гьис сохде уре ве руйбиренуьт эки туь э кумеки, ве ме гьеммише хьэрекети веноре э угьо кумеки сохде ве э угьо гереклуь бире.
— Гьисди ми ишмуре муьгьбетлуье жугьури метеле енебуге келме, коминире ишму веровунденит э зиндегуни?
— Э хэлгъ жугьургьо гьисди омборе хьохомлуье метелегьо, оммо эз гьемме бежид ведоренуьм э и метеле: «Эгенер четинигьоре гlэмел миёв гъэрорноре э пулевоз, гье и нисди четини, гье и хэржини».
Нуьвуьсди Стелла Давыдова
Тержуьмесох Ильканаева И.
Сирот: STMEGI
