Жугьургьо Догъи дошденуьт гlэжоиблуье культури дин-гlэдотгьоре девргьоревоз гировунденигьо эз эрхэ э эрхэ. Ихдилотчи иму, Светлана Худадатова, нушу доре хуьшдере очугълуье меселен дошдеи дин-гlэдотгьо хэлгъ хуьшдере э гьеймогьоине гlэдот. Иму гъэрорнорейм куьндлуь шинох бире э торих кифлет энуревоз, дин-гlэдотгьоревоз ве жейлее фикиргьоревоз, э коминигьоревоз у зигьисдени. Гье и гофсохдеи э одомиревоз, коминики селигъэлуь дошдени мироси келетегьоре ве желдлуь э зиндегуни венгесде хьохоми угьоре э гьонине вэхд.

— Ихдилот сохит екем э товней хуьшде, эже хьэсуьл оморейт, кини деде-бебе ишму, эже ве чуьтам ишму келе бирейт?

— Гъумолет эн ме эз Казахстани, эз динлуье кифлет жугьури, эже гьеммише гъимет верзуьнде э хьуьрметлуьи, зэхьметхогь ве герме гъэножогъи э гlэрей эрхэгьо. Бебейме, хьэсуьломорегор догъистуни дигь Маджалис, келе бири э келе кифлет жугьур-догъи. Варасунде бегьем сохди Махачкалеи вокурдение техникум, песде рафди сер кешири э бирор, коминики гъуллугъ сохди э гъушун э Фрунзе. Э песево вогошде рэхь бебе поисди э шегьер Кзыл-Орда, эже уре хьэз омори архитектуре – ве у гъэрор нори мунде э унжо ве кор сохде. Дирте у кор сохди э вокурдеи ве омборе вэхд бири сервор Облбытснаб. Гьэгъигъэт унжо у вохурди дедеймере, ве гьееки угьо вокурдет кифлет.

Деде-бебере чор гlэили – мере се бироргьо. Деде бу хунеихозяйке, зиёдгуьзели хурек хьозуьр сохди. Иму зигьисдейм э гьовой муьгьбет, герми ве рэхьми. Гьер гьеминон иму э деде-беберевоз ве бироргьоревоз рафдейм э Махачкале э ки гъовумгьо эз лой бебе, песде форигъэти вегуьрдейм э ки келедеде ве келебебе э Маджалис. Унжо э иловлей иму бу гlэжоиблуье тебиет – догъгьо, дерьёгь, гъэребечи богъгьо. Иму вечирейм бэгъэлуь, э першоботгьо келедеде ве холе гlэтош венорет э кинле ве буьржуьндет пертеш ве чуду. Гье и ёрбиёри эри гьеммишелуьги мунди эз гьемме гермлуь.

— Кифлет ишму бири дин-догlотлуь, эз гъонун не ведарафде ми дин-гlэдотгьоре?

— Деде гьеммише гуфдири: «Киш не диромори э хуне гереки гъобул сохде, бегьем хорунде, кумеки сохде». Кифлет иму не бири дин-догlотлуь, оммо гьеммише эз гъонун не ведарафди жугьури гlэдотгьоре ве мигlидгьоре. Э шегьер корисохди нумаз, жугьургьо кумекии дори дуь эеки ве зигьисди чуьтам еклуье жэгlмиет дин-догlоти. Эз гlэили э ёр гуьрдем, чуьтам э пушой Песах иму э гьемме кифлетевоз ве э гъуншигьоревоз сохдейм гъогьол: мердгьо вошунди хэмире, зенгьо воерди хэмире ве буьржуьнди. Гье у бири вожиблуье гъозие эри гьер кифлет жугьури.

— Чуьтам имбуруз зигьисдени кифлет ишму (гlэилгьо, шуьвер), тегьер зиндегуни? Комини кор сохде ишму?

— Дирте ме ведарафдем э шуьвер ве гирошдем э Махачкале. Шуьвер – звукорежиссер, кор сохде э филармоние э джазови оркестр, зиндегуни хуьшдере гlуьзет сохди э музыке. Имуре дуь гlэили: кук ве духдер. Кифлет иму гьеммише хьуьрметлуь бири эки дин-гlэдотгьо: дегесундейм шобботи шэгlмгьо, нушу дорейм жугьури мигlидгьоре, гъобул сохдейм гъуногъгьоре. Гlэилгьо бэхшвегири сохдет э зиндегуни жэгlмиет дин-догlоти ве рафдет э екшобботи школе. Гьейсэгlэт гlэилгьо келе бирет. Духдер зигьисдени э Москов, э шуьверевоз ве дуь гlэилгьоревоз, эз гъонун не ведарафдеи жугьури дин-гlэдотгьо ве гъонун Туро, гlэилгьо рафденуьт э жугьури богъче ве школе. Кук зигьисдени э Исроил, ве гуьрдени кашрут.

— Чуь ишму сохденит э жугьури жэгlмиет?

— Омборте 25 сал кор сохденуьм э догъистуни жугьури мисво сохдеи фонд «Хесед». Ме сенигlэткор э социальни корисохи. Гье у омборежирее идоре, бинелуь гьисдигьо э жейлее фикир мисвои коргьо ве жугьури верзуьшигьо. Иму гирошдейм эз омборе четинигьо, оммо не поюнденим кумекии доре э угьо, ки михьтожлуьи. Э фонд корисохде программе «Хурекхури», «Почта Уруссиет», «Зимисдуи кумекии», «Медицинеи программа», «Зурие тегьер кумеки». И пушогьо вокурде омори программа «Гъэйгъукеше екбиреи», эри кумекии доре э келете одомигьо. Гъоимлуье жиге гьисди э патронажни гъуллугъсохи «Гъуллугъсохи э хуне»: Михьтожлуьигьо вегуьрденуьт герек гьисдигьо эри фегьмгери темизи инсони, ве омборе екиге чигьо. Корсохгьой имуре гьисди овгъотгьо эри кумеки сохде, подопечнигьо ве корсохгьо фонд разилуьи хуьшдере нушу доре эки спонсоргьо.

— Гьисди ми э жэгlмиет дин-догlоти ишму зени клуб енебуге зени десде? Гереки ми ижире жэмигlэт зенгьо?

— Имуре гьисди зени клуб, комини, э хьэйфкеши, сейреки кура бире. Жовонгьо рафденуьт э екиге шегьергьо, келетегьо не мунде – ве гье у гурунди. Оммо зени вохурдеигьо вожиблуьи: угьо муьхькем сохде руьхь, кумеки доре э боворини ве кумеки доре дошде еклуьги э гlэрей эрхэгьо. Иму гировунденим мигlидгьо, рузгьо хьэсуьл омореи, рафденим э театр, сер кеширеним э подопечнигьо.

— Гlэмел миёв ми гуфдире, чуьки ижире хосиет, чуьтам буьлуьнде дегишбиреи, ветовусдеи, гъувотлуье гьис жэгlми ве дуь э еки кумеки сохдеи, гьемиге лугъондлуье боворинлуьи кифлети ве культури гlэдотгьоре коминигьо гьисди жугьургьой догъире.

— Эри. Зенгьо жугьургьой догъи гьеммише сеч бирет ветовусдеиревоз, гъэйгъукеширевоз э товун кифлет ве хьозуьрлугъиревоз кумеки доре э екигегьо.

— Эри чендгъэдери, ме фегьм сохденуьм, имбуруз не денишире э жирей кор ве барасилуьи э кор, жугьургьо догъи дур не бире эз гъовуме бинегьо, дошденуьт ве хьуьрметлуь гуьрде гlэдотгьо кифлет хуьшдере, муьгьбетлуьи ве боворинлуьи э зен ве шуьвер ве деде-бебе. Гьечуьни у? Э кифлет ишму чуьтами?

— Иму лап гъувотлуь куьндлуьним э гъовумгьоревоз ве дин-гlэдотгьоревоз: не денишире чуьки зигьисденим э жире-бе-жирее вилеетгьо, иму дошденим хьуьрмет э ки бинегьо хуьшде.

— Зен миё бу эгъуьлменд, рэхьмедуьл, хунегир, довомлуь ве хуьшденпарамендсох?

— Эри зен вожиблуьи бире гъоимдошдегор кинлей хунеи – дошде рэхьми, довоми, дануьсде кумеки доре э куьндлуьегьо ве хэрекети сохде эки параменд биреи. Серворлуьи – доруние гьис, хьуьрметлуьи э ки хуьшде ве э ки екигегьо, разилуьи хуьшдере нушу дореи ве боворини э хубтее. Гьер руз гереки Худо разии гуфдире э Офирегор эри зиндегуни ве минкини кумеки сохде э инсонгьо.

Нуьвуьсди Инна Моторная

Тержуьмесох Ильканаева И.